Baan Lalisa Thailand > ข่าวสาร > แม่บอกว่าไม่ร้อน ทั้งที่ในห้องวัดได้สามสิบแปดองศา

แม่บอกว่าไม่ร้อน ทั้งที่ในห้องวัดได้สามสิบแปดองศา

ลูกสาวคนหนึ่งเล่าว่า เธอกลับบ้านช่วงบ่ายของเดือนเมษายนแล้วพบว่าแม่นั่งอยู่ในห้องที่ปิดหน้าต่าง ไม่ได้เปิดพัดลม และยังใส่เสื้อแขนยาวตัวเดิม

เมื่อถามว่าร้อนไหม แม่ตอบว่าไม่ร้อน แต่ตัวแม่แห้งมาก ปากแตก และบอกว่าไม่ได้ดื่มน้ำตั้งแต่เช้าเพราะไม่กระหาย

สิ่งที่ครอบครัวมักไม่ทราบคือ เมื่ออายุมากขึ้น ความสามารถในการรับรู้อุณหภูมิและความกระหายน้ำจะลดลง รวมถึงประสิทธิภาพในการระบายความร้อนของร่างกายด้วย ผู้สูงอายุจึงเป็นกลุ่มที่เสี่ยงต่อปัญหาจากความร้อนมากกว่าคนวัยอื่น ทั้งที่ตัวท่านเองอาจไม่รู้สึกว่ามีอะไรผิดปกติ

ทำไมผู้สูงอายุจึงเสี่ยงกว่า

ร่างกายระบายความร้อนได้น้อยลง

ต่อมเหงื่อทำงานได้น้อยลงตามวัย และการปรับตัวของหลอดเลือดเพื่อระบายความร้อนก็มีประสิทธิภาพลดลง ทำให้อุณหภูมิร่างกายสูงขึ้นได้เร็วกว่าที่คาด

ไม่รู้สึกกระหายน้ำ

กลไกการรับรู้ความกระหายน้ำลดลงตามอายุ ผู้สูงอายุจำนวนมากจึงดื่มน้ำน้อยกว่าที่ร่างกายต้องการโดยไม่รู้ตัว และบางท่านจงใจดื่มน้อยเพราะไม่อยากเข้าห้องน้ำบ่อย

ยาบางชนิดเพิ่มความเสี่ยง

ยาขับปัสสาวะ ยาลดความดันบางกลุ่ม และยาที่มีผลต่อการขับเหงื่อ อาจทำให้ร่างกายจัดการกับความร้อนได้แย่ลง ผู้ที่ใช้ยาเหล่านี้จึงควรระมัดระวังเป็นพิเศษในช่วงอากาศร้อน

โรคประจำตัวและข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหว

ผู้ที่มีโรคหัวใจ โรคไต หรือเบาหวาน มีความเสี่ยงสูงกว่า ส่วนผู้ที่เคลื่อนไหวลำบากอาจไม่สามารถลุกไปเปิดพัดลม เปลี่ยนที่นั่ง หรือหยิบน้ำดื่มได้เอง

“ให้เราช่วยดูแลคนที่คุณรัก โทรหาเราตอนนี้”

สัญญาณเตือนที่ต้องสังเกต

อาการในระยะแรกมักไม่เฉพาะเจาะจงและถูกเข้าใจผิดว่าเป็นเรื่องของวัย

อ่อนเพลียผิดปกติ ไม่มีแรง
ปวดศีรษะ วิงเวียน หน้ามืดเวลาลุก
ปัสสาวะน้อยลงหรือมีสีเข้มขึ้น
ปากและลิ้นแห้ง ผิวแห้ง
เป็นตะคริวที่ขาหรือหน้าท้อง
สับสนหรือซึมลงกว่าเดิม
คลื่นไส้ เบื่ออาหาร

สัญญาณที่ต้องถือเป็นเหตุฉุกเฉินและนำส่งโรงพยาบาลทันที ได้แก่ อุณหภูมิร่างกายสูงมาก ผิวแห้งร้อนโดยไม่มีเหงื่อ สับสนรุนแรงหรือไม่รู้สึกตัว ชัก หายใจเร็ว และหัวใจเต้นเร็วผิดปกติ ระหว่างรอความช่วยเหลือ ควรย้ายท่านเข้าที่ร่ม คลายเสื้อผ้า และลดอุณหภูมิร่างกายตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ที่รับสาย

แนวทางดูแลในช่วงอากาศร้อน

เรื่องน้ำดื่ม

อย่ารอให้ท่านบอกว่ากระหาย ควรจัดน้ำไว้ในระยะเอื้อมถึงเสมอ ชวนจิบเป็นระยะตลอดวันแทนการดื่มครั้งละมาก และสังเกตสีของปัสสาวะเป็นตัวบ่งชี้ง่าย ๆ

สำหรับผู้ที่มีโรคไตหรือโรคหัวใจ ปริมาณน้ำที่เหมาะสมต้องเป็นไปตามคำแนะนำของแพทย์ ไม่ควรเพิ่มเองโดยพลการ และหากท่านมีอาการขาดน้ำร่วมกับโรคเหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์แทนการแก้เอง

จัดสภาพแวดล้อม

เปิดช่องระบายอากาศในช่วงเช้าและเย็น ปิดม่านหรือใช้ผ้าบังแดดในช่วงกลางวัน ใช้พัดลมหรือเครื่องปรับอากาศตามความเหมาะสม และตรวจสอบว่าห้องของท่านไม่ใช่ห้องที่ร้อนที่สุดในบ้าน ซึ่งพบได้บ่อยในห้องชั้นบนหรือห้องที่อยู่ใต้หลังคา

หากบ้านร้อนมากในช่วงบ่าย การย้ายท่านมาอยู่ในพื้นที่ส่วนกลางที่เย็นกว่าในช่วงเวลานั้นเป็นวิธีที่ง่ายและได้ผล

เสื้อผ้าและกิจกรรม

เลือกเสื้อผ้าเนื้อบาง ระบายอากาศได้ดี สีอ่อน และหลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้งในช่วงที่แดดแรง หากท่านมีกิจวัตรเดินออกกำลังกาย ควรเลื่อนไปช่วงเช้าตรู่หรือเย็น

อย่าปล่อยให้อยู่คนเดียวทั้งวันในช่วงอากาศร้อนจัด

หากไม่มีใครอยู่บ้าน ควรมีคนโทรเช็กเป็นเวลา และฝากเพื่อนบ้านช่วยดูเป็นระยะ ในช่วงที่มีประกาศเตือนเรื่องอากาศร้อนจัด ความเสี่ยงจะสูงขึ้นชัดเจน

เรื่องที่มักเข้าใจผิด

ผู้สูงอายุหลายท่านปฏิเสธการเปิดพัดลมหรือเครื่องปรับอากาศ โดยให้เหตุผลว่าเปลืองไฟหรือกลัวเป็นหวัด ในกรณีนี้ การบังคับมักไม่ได้ผล แต่การอธิบายร่วมกับการปรับให้ลมไม่เป่าใส่ตัวโดยตรง และการเริ่มจากอุณหภูมิที่ท่านยอมรับได้ มักได้ผลดีกว่า

อีกเรื่องที่พบบ่อยคือการคิดว่าคนที่อยู่ในบ้านตลอดเวลาไม่มีความเสี่ยง ทั้งที่ปัญหาจากความร้อนในผู้สูงอายุจำนวนไม่น้อยเกิดขึ้นภายในบ้านที่ระบายอากาศไม่ดี

ความเชื่อมโยงกับปัญหาอื่นที่ตามมา

ภาวะขาดน้ำในผู้สูงอายุไม่ได้จบที่ความอ่อนเพลีย แต่เชื่อมโยงกับความสับสน การหกล้ม ท้องผูก การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ และผลต่อการทำงานของไต

ด้วยเหตุนี้ การดูแลเรื่องน้ำและอุณหภูมิจึงไม่ใช่เรื่องของความสบายอย่างเดียว แต่เป็นมาตรการป้องกันปัญหาสุขภาพหลายอย่างพร้อมกัน

ความสม่ำเสมอที่ทำได้ยากเมื่อไม่มีใครอยู่บ้าน

การชวนให้จิบน้ำเป็นระยะตลอดวัน การสังเกตปัสสาวะ การปรับสภาพแวดล้อมตามช่วงเวลา และการเฝ้าสังเกตอาการเปลี่ยนแปลง ล้วนเป็นสิ่งที่ต้องมีคนอยู่ด้วยจึงจะทำได้

ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ ที่มีทีมงานประจำจะดูแลเรื่องเหล่านี้เป็นกิจวัตร และมีการบันทึกการดื่มน้ำและการขับถ่าย ซึ่งทำให้เห็นสัญญาณของภาวะขาดน้ำก่อนที่จะแสดงอาการชัดเจน