พ่อไม่ยอมกินข้าว — เมื่อมื้ออาหารกลายเป็นสงครามประจำวันของบ้าน
“กินอีกคำนะพ่อ อีกคำเดียว” ประโยคนี้ถูกพูดวันละหลายสิบครั้งในบ้านที่มีผู้สูงอายุ และมักจบลงด้วยการที่ลูกเก็บจานที่แทบไม่พร่องไปล้าง พร้อมความรู้สึกที่อธิบายไม่ถูก ครึ่งหนึ่งเป็นห่วง อีกครึ่งหนึ่งเป็นความหงุดหงิดที่ตัวเองก็ไม่อยากรู้สึก เรื่องกินของผู้สูงอายุดูเผิน ๆ เหมือนเรื่องเล็ก แต่จริง ๆ แล้วมันเป็นเรื่องที่พันกับทุกอย่าง ทั้งแรง ทั้งภูมิต้านทาน ทั้งการล้ม และทั้งอารมณ์ของคนทั้งบ้าน
ก่อนจะบังคับให้กิน ลองหาก่อนว่าทำไมท่านถึงไม่กิน
สิ่งที่ผมพลาดตอนแรกคือคิดว่าท่านงอแง ทั้งที่จริงมันมีเหตุผลอยู่เสมอ แค่ท่านไม่บอก
ปากและฟันมีปัญหา
ฟันปลอมที่หลวมจนเจ็บเหงือก ฟันผุที่ไม่ได้บอกใคร แผลในปาก หรือปากแห้งจากผลข้างเคียงของยา ลองสังเกตว่าท่านเคี้ยวช้าผิดปกติ เลือกกินแต่ของนิ่ม หรือคายอาหารออกไหม เรื่องนี้แก้ได้ด้วยการพาไปหาทันตแพทย์ ซึ่งหลายบ้านไม่เคยนึกถึงเลย
รับรสและกลิ่นเปลี่ยนไป
เมื่ออายุมากขึ้น การรับรสจะลดลง อาหารที่เราว่าอร่อยกำลังดี ท่านอาจรู้สึกว่าจืดสนิท หลายท่านจึงเติมน้ำปลาหรือน้ำตาลเพิ่ม ซึ่งอาจไม่เหมาะกับโรคประจำตัว ทางออกที่ดีกว่าคือเพิ่มรสด้วยสมุนไพร เครื่องเทศ ใบมะกรูด ตะไคร้ หรือความเปรี้ยวจากมะนาว แทนการเพิ่มเค็มและหวาน
ยาหลายกลุ่มมีผลข้างเคียงเรื่องคลื่นไส้ ปากแห้ง หรือทำให้รู้สึกอิ่มเร็ว ถ้าท่านเริ่มเบื่ออาหารหลังเปลี่ยนยา ให้จดไว้แล้วแจ้งแพทย์ อย่าปรับหรือหยุดยาเอง
กลืนลำบาก
ข้อนี้ต้องระวังเป็นพิเศษ ถ้าท่านสำลักบ่อย ไอทุกครั้งที่ดื่มน้ำ เสียงเปลี่ยนหลังกลืน หรือมีอาหารค้างในปาก ควรพาไปพบแพทย์ เพราะการสำลักอาหารเข้าปอดเป็นสาเหตุการเจ็บป่วยรุนแรงที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ ไม่ควรแก้เองด้วยการปั่นอาหารทุกอย่างรวมกันโดยไม่ปรึกษาใคร
ใจไม่อยากกิน
คนที่อยู่คนเดียวทั้งวัน คนที่เพิ่งเสียคู่ชีวิต คนที่รู้สึกว่าตัวเองเป็นภาระ มักกินได้น้อยลงมาก ความเบื่ออาหารบางครั้งไม่ได้อยู่ที่ปาก แต่อยู่ที่ความรู้สึกว่าไม่มีอะไรให้รอคอยในแต่ละวัน
วิธีที่ทำให้มื้ออาหารง่ายขึ้นสำหรับทั้งสองฝ่าย
ลดปริมาณต่อมื้อ เพิ่มจำนวนมื้อ
จานใหญ่ ๆ ทำให้ท่านท้อตั้งแต่ยังไม่ได้ตัก ลองแบ่งเป็นมื้อเล็ก ๆ ห้าถึงหกมื้อต่อวัน โดยเน้นให้ทุกมื้อมีโปรตีน เช่น ไข่ ปลา เต้าหู้ หมูสับ หรือนม เพราะโปรตีนคือสิ่งที่ช่วยรักษามวลกล้ามเนื้อไม่ให้หายไปเร็ว
ทำให้เคี้ยวง่ายโดยไม่ต้องน่าเบื่อ
อาหารนิ่มไม่จำเป็นต้องเป็นโจ๊กทุกมื้อ ปลานึ่ง ไข่ตุ๋น แกงจืดเต้าหู้หมูสับ ต้มฟักไก่สับ ผัดผักที่ต้มจนนุ่ม ล้วนเคี้ยวง่ายและยังมีหน้าตาเป็นอาหารจริง ๆ ที่ท่านคุ้นเคย
กินพร้อมกัน อย่าให้ท่านกินคนเดียว
หลายบ้านยกข้าวไปวางไว้ในห้องท่านแล้วกลับไปทำงาน มื้ออาหารที่มีคนนั่งด้วยและมีเรื่องคุย มักทำให้ท่านกินได้มากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยไม่ต้องบังคับสักคำ
เรื่องน้ำที่มักลืมกัน
ผู้สูงอายุรู้สึกกระหายน้ำน้อยลง จึงดื่มน้ำไม่พอโดยไม่รู้ตัว ซึ่งทำให้อ่อนเพลีย สับสน และท้องผูก ลองวางแก้วน้ำไว้ในระยะมือเอื้อมเสมอ และชวนจิบเป็นระยะแทนการให้ดื่มทีละมาก ๆ
เรื่องยา ที่ยากไม่แพ้เรื่องข้าว
ผู้สูงอายุจำนวนมากกินยามากกว่าห้าชนิดต่อวัน บางท่านถึงสิบ ความผิดพลาดจึงเกิดง่ายมาก
ทำให้มันเห็นด้วยตา
ใช้กล่องยาแบ่งช่องรายวัน จัดยาล่วงหน้าทั้งสัปดาห์ในวันเดียวกันทุกสัปดาห์ ติดตารางยาตัวใหญ่ ๆ ไว้ที่ตู้เย็นหรือข้างเตียง วิธีง่าย ๆ แบบนี้ลดปัญหาได้มากกว่าการคอยเตือนด้วยปาก
ถือยาทั้งหมดไปให้หมอดูอย่างน้อยปีละครั้ง
ถ้าท่านรักษาหลายโรคกับหลายแผนก อาจมียาที่ซ้ำซ้อนหรือตีกันโดยไม่มีใครเห็นภาพรวม เอายาทั้งหมดใส่ถุงไปให้แพทย์หรือเภสัชกรทบทวนพร้อมกัน เป็นสิ่งที่คุ้มค่ามากที่สุดอย่างหนึ่งที่ลูกหลานทำได้
จดอาการที่เปลี่ยนไป
ง่วงผิดปกติ เวียนหัว ท้องผูก เบื่ออาหาร บวม อารมณ์เปลี่ยน จดวันที่ไว้แล้วเล่าให้แพทย์ฟัง อย่าปรับยาเองแม้จะดูเป็นเรื่องเล็ก
เมื่อเรื่องกินและเรื่องยาเกินกำลังของบ้าน
ถ้าท่านน้ำหนักลดต่อเนื่อง สำลักบ่อย ต้องให้อาหารทางสายยาง หรือมีตารางยาซับซ้อนจนคนในบ้านไม่มั่นใจ นี่คือจุดที่การมีทีมดูแลมืออาชีพสร้างความแตกต่างได้จริง ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ ที่มีพยาบาลวิชาชีพจะดูแลเรื่องมื้ออาหารและการให้ยาตามแผนของแพทย์อย่างเป็นระบบ ทุกวัน ทุกมื้อ โดยไม่มีวันที่ลืมเพราะเหนื่อยเกินไป
ที่ บ้านลลิสา เราเชื่อว่ามื้ออาหารไม่ใช่แค่เรื่องสารอาหาร แต่คือช่วงเวลาที่ทำให้ผู้สูงอายุยังรู้สึกว่าชีวิตมีความสุขอยู่
- อาหารปรุงสดทุกวัน ปรับความนิ่มและเนื้อสัมผัสตามความสามารถในการเคี้ยวและกลืนของแต่ละท่าน
- ดูแลการให้ยาตามแผนการรักษาของแพทย์ โดยทีมพยาบาลวิชาชีพ
- ติดตามน้ำหนัก การกิน และการขับถ่าย เพื่อให้เห็นความเปลี่ยนแปลงตั้งแต่เนิ่น ๆ
- มีทีมงานนั่งดูแลระหว่างมื้ออาหารสำหรับท่านที่ต้องการการช่วยเหลือ
- ประสานงานกับครอบครัวและแพทย์ผู้รักษาอย่างต่อเนื่อง
ถ้าทุกวันนี้มื้อเย็นที่บ้านกลายเป็นเวลาที่เครียดที่สุดของวัน ลองคุยกับเราดูก่อน
นัดหมายเข้าชมศูนย์หรือปรึกษาทีมบ้านลลิสาได้ที่ 088-252-4336 หรือทัก LINE @baanlalisa — ปรึกษาฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
สาระน่ารู้ที่เกี่ยวข้อง
พาร์ทเนอร์ของเรา
บ้านลลิสา เครือศูนย์ดูแลผู้สูงอายุและดูแลผู้ป่วยระยะพักฟื้น
