หู ตา ฟัน — สามอย่างที่หายไปเงียบ ๆ จากชีวิตพ่อแม่
ในวงข้าวเย็น แม่จะนั่งยิ้ม ๆ พยักหน้าไปเรื่อย แล้วก็ไม่พูดอะไร ผมเคยคิดว่าแม่เปลี่ยนไป เคยคิดว่าแม่น้อยใจอะไรเรา จนวันหนึ่งผมนั่งข้าง ๆ แล้วพูดใกล้หูแม่ตามปกติ แม่หัวเราะแล้วเล่าเรื่องยาวเลย
วันนั้นผมรู้ว่าสิ่งที่ผมคิดว่าเป็นเรื่องบุคลิกภาพ จริง ๆ แล้วเป็นเรื่องของหู
ประสาทสัมผัสของผู้สูงอายุค่อย ๆ หายไปทีละนิดจนไม่มีใครทันสังเกต และมันไม่ได้ทำให้ท่านแค่ได้ยินน้อยลงหรือมองไม่ชัด มันเปลี่ยนทั้งเรื่องการกิน การเข้าสังคม ความปลอดภัย และอารมณ์ของท่าน
การได้ยินที่หายไป ทำมากกว่าที่เราคิด
สัญญาณที่ครอบครัวมักตีความผิด
เปิดโทรทัศน์เสียงดังมาก ถามซ้ำบ่อย ตอบไม่ตรงคำถาม เลี่ยงการคุยโทรศัพท์ เงียบลงในวงสนทนา หรือดูหงุดหงิดเวลามีคนพูดพร้อมกันหลายคน หลายบ้านสรุปว่าท่านความจำไม่ดีหรือไม่สนใจ ทั้งที่ท่านแค่ไม่ได้ยิน
ผลกระทบที่ตามมา
ผู้สูงอายุที่ได้ยินไม่ชัดมักถอยออกจากวงสนทนา ซึ่งนำไปสู่ความเหงาและการแยกตัว นอกจากนี้การได้ยินยังเกี่ยวข้องกับการทรงตัวและการรับรู้สิ่งรอบตัว ทำให้เสี่ยงต่ออุบัติเหตุมากขึ้น เช่น ไม่ได้ยินเสียงรถหรือเสียงเรียกเตือน
สิ่งที่ควรทำ
พาไปตรวจการได้ยิน อย่ารอให้ท่านบอกเอง เพราะส่วนใหญ่จะไม่บอก ถ้าแพทย์แนะนำให้ใช้เครื่องช่วยฟัง ให้เข้าใจว่าช่วงแรกท่านมักไม่ชอบเพราะเสียงรอบตัวดังเข้ามาหมด ต้องใช้เวลาปรับตัวและปรับเครื่องหลายรอบ อย่าเพิ่งล้มเลิกในสัปดาห์แรก
ระหว่างนี้ เวลาคุยกับท่าน ให้หันหน้าเข้าหา พูดช้าลงและชัดขึ้นแต่ไม่ต้องตะโกน ลดเสียงโทรทัศน์ก่อนเริ่มคุย และถ้าท่านไม่เข้าใจ ให้เปลี่ยนคำพูดใหม่แทนการพูดประโยคเดิมซ้ำเสียงดังขึ้น
สายตาที่มัวลง เรื่องใหญ่กว่าที่หลายบ้านคิด
ทำไมมันเชื่อมกับการหกล้มโดยตรง
มองไม่เห็นขอบบันได ระยะพื้นต่างระดับ หรือของที่วางอยู่บนพื้น คือสาเหตุการล้มที่พบบ่อย โดยเฉพาะในที่แสงน้อย ผู้สูงอายุต้องการแสงสว่างมากกว่าคนหนุ่มสาวหลายเท่าเพื่อมองเห็นเท่ากัน
อย่าปล่อยแว่นค่าเก่าไว้หลายปี
ควรตรวจสายตาอย่างน้อยปีละครั้ง แว่นที่ค่าไม่ตรงทำให้ปวดหัวและเดินไม่มั่นใจ ส่วนต้อกระจกซึ่งพบได้บ่อยในวัยนี้ เป็นเรื่องที่จักษุแพทย์ประเมินได้ว่าถึงเวลาที่ควรผ่าตัดหรือยัง หลายครอบครัวเล่าตรงกันว่าหลังท่านมองเห็นชัดขึ้น ทั้งอารมณ์และการเข้าสังคมดีขึ้นตามไปด้วย
ปรับบ้านช่วยได้ทันที
เพิ่มแสงตามทางเดินและบันได ใช้เทปสีตัดกันติดขอบขั้นบันได เลือกจานสีที่ตัดกับสีอาหารเพื่อให้ท่านเห็นอาหารชัดขึ้น และเขียนป้ายหรือฉลากยาด้วยตัวใหญ่
ฟันและช่องปาก จุดที่ถูกลืมมากที่สุด
ฟันที่มีปัญหา ทำให้ท่านกินน้อยลงโดยไม่บอกใคร
ฟันปลอมหลวมจนเจ็บเหงือก ฟันผุ แผลในปาก หรือปากแห้งจากผลข้างเคียงของยา ทำให้ท่านเลี่ยงอาหารที่ต้องเคี้ยว เหลือแต่ข้าวต้มกับของนิ่ม ๆ ซึ่งมักได้โปรตีนไม่พอ แล้วน้ำหนักก็ค่อย ๆ ลดโดยไม่มีใครเข้าใจว่าทำไม
สังเกตอย่างไร
เคี้ยวช้าลง เลือกกินแต่ของนิ่ม คายอาหารออก ปากมีกลิ่นแรงขึ้น พูดไม่ชัดเหมือนเดิม หรือถอดฟันปลอมทิ้งไว้ไม่ยอมใส่
การดูแลประจำวัน
แปรงฟันหรือทำความสะอาดช่องปากอย่างน้อยวันละสองครั้ง ถอดฟันปลอมออกทำความสะอาดทุกวันและไม่ควรใส่นอนหลับตามคำแนะนำของทันตแพทย์ ถ้าปากแห้ง ให้จิบน้ำบ่อย ๆ และปรึกษาแพทย์ว่าเกี่ยวกับยาที่ใช้อยู่หรือไม่ และควรพบทันตแพทย์เป็นประจำแม้ท่านจะบอกว่าไม่เจ็บ
สามอย่างนี้เกี่ยวพันกันหมด
ฟันไม่ดี ทำให้กินน้อย กินน้อยทำให้ไม่มีแรงและกล้ามเนื้อลด กล้ามเนื้อลดทำให้ล้มง่าย หูไม่ได้ยินทำให้ไม่อยากเข้าสังคม ไม่เข้าสังคมทำให้ซึมและถดถอยเร็วขึ้น ตามัวทำให้กลัวเดิน ยิ่งไม่เดินก็ยิ่งอ่อนแรง
นี่คือเหตุผลที่การตรวจ หู ตา ฟัน ประจำปี ไม่ใช่เรื่องรองจากการตรวจเลือดหรือความดันเลย
เมื่อการพาไปตรวจตามนัดหลายที่ กลายเป็นภาระที่ทำไม่ไหว
ครอบครัวส่วนใหญ่ไม่ได้ละเลย แต่ติดตรงที่ต้องลางานไปโรงพยาบาลหลายแผนก ต้องคิวนาน ต้องหารถที่รับผู้สูงอายุได้ และต้องมีคนช่วยพยุง สุดท้ายหลายนัดจึงถูกเลื่อนออกไปเรื่อย ๆ
ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ ที่มีระบบติดตามสุขภาพ จะช่วยไม่ให้เรื่องเหล่านี้หลุด เพราะมีคนคอยสังเกตความเปลี่ยนแปลงทุกวัน และมีการประสานงานเรื่องนัดหมายกับครอบครัวอย่างเป็นระบบ
ที่ บ้านลลิสา เราเชื่อว่าคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุอยู่ในรายละเอียดแบบนี้
- ดูแลสุขอนามัยช่องปากประจำวัน และช่วยเหลือเรื่องฟันปลอมสำหรับท่านที่ต้องการ
- สังเกตและบันทึกการกิน น้ำหนัก และการเข้าร่วมกิจกรรม เพื่อให้เห็นความเปลี่ยนแปลงตั้งแต่เนิ่น ๆ
- จัดสภาพแวดล้อมที่มีแสงสว่างเพียงพอและปลอดภัยสำหรับผู้ที่สายตาไม่ดี
- ทีมผู้ดูแลที่สื่อสารกับผู้สูงอายุที่มีปัญหาการได้ยินอย่างเข้าใจ
- ประสานงานเรื่องการพบแพทย์ตามนัดร่วมกับครอบครัว
สอบถามรายละเอียดได้ที่ [088-252-4336] | LINE [@baanlalisa] | บ้านลลิสา ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ
สาระน่ารู้ที่เกี่ยวข้อง
พาร์ทเนอร์ของเรา
บ้านลลิสา เครือศูนย์ดูแลผู้สูงอายุและดูแลผู้ป่วยระยะพักฟื้น
